Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Thiếu sự chú ý, thiếu cẩn thận, không để tâm suy nghĩ kỹ: Chỉ trạng thái hoặc hành vi do không chú ý đầy đủ, không suy nghĩ thấu đáo trước khi hành động hoặc nói năng, dẫn đến sai sót, sơ suất.
   • Vô ý, bất cẩn: Có thể dùng để miêu tả một lỗi lầm nhỏ xảy ra do sự thiếu tập trung, không cố ý.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Chỉ vì một phút sơ ý, anh ấy đã để quên chìa khóa trong xe. (Hành động quên này xuất phát từ sự thiếu chú ý.)
  • Cô ấy sơ ý làm đổ ly nước lên bàn tài liệu. (Hành động làm đổ là do bất cẩn, không cố ý.)
  • Lời nói sơ ý của anh đã vô tình làm tổn thương người khác. (Lời nói được thốt ra mà không suy nghĩ kỹ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "do sơ ý": chỉ nguyên nhân của một sự việc tiêu cực xảy ra vì sự thiếu cẩn thận.
  • Vụ tai nạn xảy ra do sơ ý của người lái xe. (Tai nạn có nguyên nhân từ sự bất cẩn.)
• "một chút sơ ý": nhấn mạnh mức độ nhỏ của sự thiếu chú ý nhưng vẫn gây hậu quả.
  • Chỉ một chút sơ ý cũng có thể dẫn đến hậu quả khôn lường.
• Dùng trong văn phòng hành chính, biên bản sự việc để mô tả lỗi không cố ý.
  • Người vi phạm thừa nhận hành vi của mình là do sơ ý.

Biến thể và từ liên quan

• Sơ suất (danh từ/tính từ): chỉ sự thiếu sót, sai lầm do không cẩn thận. Nghĩa gần giống nhưng thường dùng cho lỗi trong công việc, trách nhiệm.
  • Anh ấy bị khiển trách vì sơ suất trong khâu kiểm tra.
• Bất cẩn (tính từ): không cẩn thận. Nhấn mạnh vào thái độ, hành động thiếu sự thận trọng.
  • Thái độ bất cẩn khi tham gia giao thông là rất nguy hiểm.
• Vô ý (tính từ): không có chủ ý, không cố tình. Thường dùng để phân biệt với "cố ý".
  • Tôi xin lỗi, tôi hành động vô ý chứ không cố tình.

Từ đồng nghĩa

• Thiếu thận trọng: Không giữ được sự cẩn thận, chu đáo.
• Lơ đễnh: Trạng thái không tập trung, lơ là.
• Khinh suất (mang sắc thái nặng hơn): Hành động thiếu suy nghĩ chín chắn, coi thường hậu quả.

Từ trái nghĩa

• Cẩn thận: Có sự chú ý, suy nghĩ kỹ lưỡng để tránh sai sót.
• Cố ý: Có chủ đích, dự định từ trước.
• Chu đáo: Thể hiện sự quan tâm, để ý đầy đủ mọi mặt.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• "Nhất sơ ý, nhì tắc trách": (Thành ngữ) Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tránh sơ ý và tắc trách (làm việc qua loa) trong công việc, cuộc sống.
• "Sơ ý một li, đi một dặm": (Ví von) Chỉ một sai lầm nhỏ do sơ ý có thể dẫn đến hậu quả lớn, khó lường.

1. Thiếu để tâm suy nghĩ đến : Sơ ý nói lỡ lời.